ŞAPHANE DAĞININ GÖRKEMİ

Kütahya İli içerisinde tek kütle halinde yükselen Şaphane Dağı, çevresindeki yerleşimlerden bir Kartpostal pozu veriyormuş gibi durmaktadır.

Güneyinde Uşak Organize Sanayi Bölgesinden açık havalarda kendini gösteren Şaphane dağı İzmir-Ankara güzergahından seyreden araçlardan bir masal dağını andırırcasına bakanları büyüler…Hatta kış gecelerinde zifiri karanlıkta bile eğer bir parça ay varsa gökyüzünde karlı “Ulu gedik” isimli 2.121 metrelik zirvesini kilometrelerce uzaktan görebilirsiniz…Bendeniz 2005 yılından beri İzmir’den Ankara’ya yaptığım gece seyahatlerinde Uşak’a 18 kilometre kala sol tarafıma baktığımda Şaphane Dağını yerinde mi? Değil mi! görmeden geçmedim. Çünkü Ankara’ya 5 senedir “Simav’da Yaren Geleneği” isimli kitabımdan ötürü Mahkeme duruşmalarıma gidip geliyorum. Giderken gecenin leyli vaktinde bu dağa bakmamın sebebi, uğrunda Ankara’larda mahkemelerde yargılandığım memleketim Simav’ın bu dağla bakışıyor olmasındandır. Hele bu mevsimlerde Simav’dan Şaphane Dağı çok güzel görünür. Eğer karlı zirvesinin ardında akşamüzeri boy gösteren duru beyaz dolunay’ın görünümünün fotoğrafını çekebilirseniz, sizi sanki uzak doğu’da Japonya-Kore gibi ülkelerden bir yerde gibi seyahatte hissedebilirsiniz!..

1990 yılında İzmir’den mesai arkadaşım Şaphaneli Özcan Özturan ile Simav’a gelip dönerken Şaphane’ye uğrar birer güveç yemenin gününü Cuma’ya denk getirirdik…Sanıyorum 1996 yılında çalıştığım İzmir Yeni Asır Gazetesinde haber yapmak için belediye başkanı Mehmet Gürler ağabeyin misafiri olarak Şap Dağının yamacındaki kiraz bahçesini gezerken,”Alaattin’imiz artık Şaphane için- ‘girişi olup çıkışı bulunmayan ilçe’ -diye yazmayın emi…Bak, Şaphane Dağından yol açtık, arkadaki Değirmendere köyüne gidiyor şeklinde konuşmuştu..Bildiğiniz gibi Şaphane merkezi Simav-Gediz Yolundan 8 kilometre kuzey içeride, bir dere başında kuruludur.

Yine 1999 Gölcük Depreminden bir yıl sonra İzmir Sabah Gazetesinin Muhabiri olarak 2000 yılı Ağustosunda Şaphane’yi ziyaret etmiştim…Neden mi? Şaphane’nin tam merkezinde yer alan Koca Seyfullah Camii’nin mihrabındaki deprem sütunlarının fotoğrafını çekip haberini yayınlamak için..Çivi kullanılmadan ahşap mimaride ve Türk-İslam iç süslemeleriyle bezeli Eseri bu camimiz 1498 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Mimar Sinan’ın kalfalarından Koca Seyfullah tarafından yapıldığı sanılıyor.

Daha sonra 2002 senesinde Belediye Başkanı Ramazan Yeşildeniz’in misafiri olarak Kiraz Şenliğine gelmiştim Şaphane’ye…Hatta Simav’ın Sesi Gazetesi Yazı İşleri Müdürü Şaphane Doğumlu yarenim Mustafa Arıgümüş’le idim. Mustafa şimdi Şaphane Meydanına istimlak edilen doğduğu evlerinin bahçesindeki tarihi çeşme taşlarını göstermişti.Bu çeşme taşları Doğu Roma Bizans Döneminden kalmaydı…Zaten 2001 yılında Turistik Simav İlçesi Haritasını yayınladığımda Şaphane ilçesinin de tamamını bu haritaya dahil edip üzerine de ilk defa -Teodokya-olarak Roma Dönemi ismini ilave etmiştim.

Şaphane, Roma,Bizans,Germiyan Beyliği,Osmanlı Devleti ve nihayetinde Cumhuriyet dönemimizde Şap Madeni çıkarılmasıyla ünlenmiştir. Kütahya Germiyan Beyliği dönemi 1276-1429) Şap Dağının Batısında Yeni Kayra Mevkinde Boncuktaş ismiyle 1463 senesinde kurulmuş, geniş şap yatakları nedeniyle zamanla gelişmiş,büyümüş Şap Evi anlamına Şaphane adını almıştır.Şaphane,Osmanlı’nın son dönemleri ve Cumhuriyetimizin ilk yıllarında Gediz İlçesine bağlı Nahiye(Bucak) Müdürlüğü halinde bugünkü Pazarlar İlçesi ile Simav’a bağlı Kuşu Beldesininde merkezi olmuştur.Pazarlar ve Kuşu 1942 yılında referandumlarla Simav İlçesine bağlanmışlardı . Daha sonra Pazarlar 1990 yılında 8 Simav Köyü ile birlikte İlçe olurken Şaphane’de Pazarlar’dan iki sene önce 1988 yılında Gediz’den ayrılarak İlçe yönetimine kavuşmuştu…Ancak Şaphane Belediyesi’nin kuruluşu 1922 yılına dayanır. Şaphane 1988 yılında merkezi 4 bin kişi, ilçe nüfusu ise 12 bin kişi olarak sayılmasına rağmen yöremize iş sahalarının açılamayışı, yatırımların yapılamayışından olsa gerek büyük bir göçle nüfuslarımızda azalma tüm ilçelerimizin adeta sorunu olmuştur. 2008 yılında ilk kez yapılan adrese dayalı nüfus sayımında Şaphane merkezi 3.356 kişiye ilçe nüfusu ise 7.554 kişiye düşmüştür.
Görkemli Şaphane Dağı 2.121 metrelik Ulu Gedik zirvesinden baktığınızda Doğuda Gediz, Güneyde Şaphane merkezi ve daha ilerilerde Uşak Organize Sanayi Bölgesi, batıda Simav ve Balıkesir Sındırgı’ya kadar uzayıp giden Simav Sıra Dağları , Kuzeyinde Hisarcık-Emet İlçe merkezlerini görebilirsiniz…Hatta günümüzde Gediz Merkezinin içme suyu büyük oranda Şaphane Dağının doğu eteğinde yer alan Pınarbaşı(Tekkeköy) ile Gürlek köylerinden çıkan Çınarlık ve Torlak kaynak suları belediye şebekesi suyu olarak kullanılır.

Geçen sene İzmir’de tanıştığım Şaphane İlkokulu öğretmenlerinden İnceğiz Köyünden Kurtuluş Savaşı Gazisi KOCA EFE’nin 1925 doğumlu Halil Özalp ağabeyle, ilçenin İstiklal Harbi olayları hakkında bilgiler edinmiştim. Halil Özalp Hocam babası Koca Efe’yi
( Nurullah Özalp, vefatı 1974) öğle hararetle anlatıyor ki heyecanlanmamak elde değil. Sonra ilginç bir ayrıntıyı daha eklemeden geçmeyeyim Şaphane-Gediz Kahramanlarından İnceğizköylü Koca Efe’nin emekli öğretmen oğlu Halil Özalp ağabey göç ettiği İzmir’de Foça İlçesinin ŞAPHANE DAĞI eteğindeki Hakan Sitesinden yazlık almış orada ikamet ediyo. Halil Hocam’a soruyorum neden Foça Şaphane Dağı eteğinden yazlık aldınız soruma memleketim Kütahya Şaphane Dağını ömrümce hatırlamak ve unutmamak için demesin mi!..

Şaphane’mizde Dostel isimli Fabrikamızı da burada anmadan geçmeyelim…1990’lı yıllarda eski Simav Mal Müdürümüz saygıdeğer Avni Kayapınar ağabeyimiz burada yöneticilik yaparken kendisini ziyaret ederdim. 100 kişiye yakın personele istihdam sağlayan bu işletmenin temeli 1970 yılında atılmış 1974 senesinde de üretime geçmiştir. İşlediği Alüminyum Sülfat, Kağıt Fabrikalarında, Tekstil Sanayinde,Boya ve Kozmetik Sanayinde,deri ve gıda sanayilerinde kullanılmaktadır.

Kütahya’nın 133 kilometre güneybatısında Şaphane Dağının batı eteğinde kurulu Şaphane ilçesinde Dumlupınar Üniversitesine ağlı birde Meslek Yüksek Okulu öğrenim veriyor. Yıllar önce Şaphane Adliyesinde memur olarak görevli Tavşanlı doğumlu Cavit Kocaçay hemşehrimizin yayınladığı -Beyaz Boncuk- isimli Şaphane’yi anlatan kitabı kütüphanemde halen saklarım. Keşke yöremizin bütün ilçelerinin ve köylerinin tek tek kitabını yazabilsek doğup büyüdüğümüz topraklarımızı akıp durduğumuz şanlı dağlarımızı tek tek yazıp tanıtabilsek…Simav Dağlarının,Gölcük-Eğrigöz Dağlarının,Gediz Murat Dağının kardeşi ŞAPHANE DAĞINA ve onun eteğinde soluk alıp veren hemşehrilerimize İzmir gurbetinden selam olsun…Sağlıcaklakalın…

4-5-2010, İzmir
Alaattin Gürırmak